Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Άγιος Ιωάννης Γ' Δούκας Βατάτζης, ο "πτωχός βασιλεύς"

ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  Νέα Πολιτική 25-3-2015

«Ο σταυρωθείς εγήγερται, ο μεγάλαυχος πέπτωκεν, ο καταπεσών και συντριβείς ανώρθωται».
Φωνές σαν αυτήν να ακούγονται από τον ουρανό την ώρα της μάχης, θαύματα και προφητείες ανάστασης συνοδεύουν στην λαϊκή συνείδηση της μικρασιατικής Ρωμιοσύνης τον βίο του καθήμενου στον εξόριστο αυτοκρατορικό θρόνο της Νικαίας, Ιωάννη Γ’ Δούκα Βατάτζη. Ο άνθρωπος αυτός υπήρξε μία από τις πιο γοητευτικές προσωπικότητες του ελληνικού Μεσαίωνα.

Γεννήθηκε το 1193 στο Διδυμότειχο του Έβρου, γόνος εξέχοντος οίκου. Από νωρίς έμεινε ορφανός. Όταν το 1204 η Βασιλεύουσα αλώθηκε από τους Σταυροφόρους, αφού μοίρασε την γονεϊκή περιουσία του στους φτωχούς, έφυγε για τη Νίκαια, όπου οι βυζαντινές δυνάμεις αντιστέκονταν ακόμη.  Εκεί ενσωματώθηκε στην αυλή. Ο αυτοκράτωρ Θεόδωρος Λάσκαρης τον συμπάθησε και τον έκανε έμπιστό του. Στο τέλος δε του έδωσε και το χέρι της κόρης του, με αποτέλεσμα θανόντος του Θεοδώρου το 1222, ο Ιωάννης να ενθρονιστεί ως αυτοκράτορας.
Αμέσως σχεδόν οι Λασκάρηδες στασίασαν κατά της εξουσίας του Ιωάννη, και οδήγησαν σταυροφορικό στρατό στα βυζαντινά εδάφη. Ο βυζαντινός στρατός όμως τον συνέτριψε, τον εκδίωξε από τη Βιθυνία και αντεπιτέθηκε στη Θράκη, ενώ ναυπηγώντας στόλο ο Ιωάννης πολέμησε και τους Βενετούς στο Αιγαίο. Το 1225 η Αδριανούπολη απελευθερώθηκε. Η επέκταση του κράτους της Νικαίας στην Ευρώπη δημιούργησε τριβές με τους Βυζαντινούς της Ηπείρου και με την Βουλγαρία. Η επικράτηση της δεύτερης επί των πρώτων βοήθησε τους Μικρασιάτες να συντρίψουν τους Ηπειρώτες και να κυριαρχήσουν στην Μακεδονία, καταλαμβάνοντας την Θεσσαλονίκη και αποκλείοντας την λατινοκρατούμενη Κωνσταντινούπολη. Η Ήπειρος ήταν ολοκληρωτικά έξω από το παίγνιο της ανακατάληψης της Βασιλεύουσας πλέον.
Στην ανατολή, οι Σελτζούκοι Τούρκοι προσπάθησαν να απειλήσουν τις βυζαντινές κτήσεις, αλλά ο Ιωάννης τους απέκρουσε επανειλημμένως. Μετά την μογγολική επιδρομή του 1243, το Σουλτανάτο του Ικονίου έπαυσε να αποτελεί απειλή.
Οι προσπάθειες εκπαραθύρωσης των Σταυροφόρων εισβολέων από τα εδάφη της Ρωμανίας αναπόφευκτα θα είχε αντίκτυπο στις σχέσεις με τη Δύση. Ο Ιωάννης ξεκίνησε σειρά διαπραγματεύσεων με τον Πάπα, ενώ χηρεύσας νυμφεύθηκε την κόρη του Ερρίκου Β’ της Γερμανίας, συνάπτοντας έτσι μία σημαντική συμμαχία. Ο βασικός στόχος, δηλαδή να μην στείλουν βοήθεια οι Δυτικοευρωπαίοι στο σφετεριστικό Imperium Romaniae, τελικά πέτυχε.  Ο θεολογικός όμως διάλογος για την ένωση των Εκκλησιών δεν τελεσφόρησε.
Στα εσωτερικά θέματα ο Ιωάννης υπήρξε εξαιρετικός διαχειριστής. Πάταξε κάθε αυλική σπατάλη και η πολιτική του αναζωογόνησε το εμπόριο, την γεωργία και την κτηνοτροφία. Έκανε τη Νίκαια βασικό εξαγωγέα τροφίμων, ενώ μείωσε τις εισαγωγές. Η οικονομική άνθηση του επέτρεψε να επιβάλει χαμηλούς φόρους. Η αναδιοργάνωση του συστήματος των Ακριτών και η οικοδόμηση φρουρίων εξασφάλισε ότι οι αγρότες εργάζονταν ασφαλείς.
Απεβίωσε το 1254. Υπό λαϊκό πένθος ετάφη στο Νυμφαίο. Πλέον, ο αυτοκράτωρ ανήκε στη σφαίρα της αγιοσύνης που αμέσως του απέδωσε ο λαός και γρήγορα αναγνώρισε η Εκκλησία. Έτσι, εκτός από τον έπαινο όλων των παλαιών και συγχρόνων ιστορικών, ο Ιωάννης κέρδισε και θερμές προσευχές: «Τον λαμπρόν Βασιλέα και των πιστών μέγα καύχημα και των νυμφαίων το κλέος, Ιωάννην τιμήσωμεν, εν ύμνοις και ωδαίς πνευματικαίς, την μνήμην επιτελούντες αυτού, συμφώνως ανακράζοντες. Δόξα τω σε Δοξάσαντι, δόξα τω σε στεφανώσαντι, δόξα των ενεργούντι δια σου πάσιν ιάματα».

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ορθοδοξία, Καθολικισμός και Πόλεμος

ΙΕΡΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ
ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  Αντίβαρο 14-11-2017
Ο Ιησούς Χριστός έμεινε γνωστός μεταξύ άλλων για την ηπιότητα και πραότητα του.  Δίδασκε τους μαθητές του να απέχουν από τη βία, να μην εκδικούνται, να συγχωρούν, να μην ανταποδίδουν το κακό.  Είναι τα έργα της ειρήνης και της συμφιλίωσης που αρέσουν στο Θεό, και οι χριστιανοί οφείλουν να εργάζονται, τόσο στην προσωπική όσο και στη δημόσια ζωή, για την ομόνοια, την καλοσύνη και την ευσπλαχνία.  Όταν στη Γεσθημανή ο Πέτρος τραυμάτισε με το μαχαίρι του τον Μάλχο, έναν από το εβραϊκό πλήθος που είχε έρθει να συλλάβει το Χριστό, ο τελευταίος τον θεράπευσε και έλεγξε το μαθητή του «μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν λάβης» (η φράση «όποιος σκοτώνει με ξίφος θα πεθάνει με ξίφος» επαναλαμβάνεται συχνά στην Παλαιά Διαθήκη).

Emile Durkheim: θρησκεία, ανομία, αυτοκτονία

ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  ΙΝΣΠΟΛ 17-9-2016 Προτού αναλυθεί το εάν η αποχριστιανοποίηση αποτελεί παράγοντα της κρίσης του δυτικού πολιτισμού, είναι σημαντικό να ερευνηθεί αν έχουν υπάρξει προειδοποιήσεις περί αυτού από διανοητές που έζησαν και στοχάστηκαν την περίοδο του εκείνη ξεκινούσε.  Η αξία των προειδοποιήσεων αυτών είναι ακόμη μεγαλύτερη, όταν εκφέρονται από ανθρώπους όχι οπαδούς της παλαιάς χριστιανικής τάξης πραγμάτων. Σχέσεις θρησκείας και κοινωνίας Ο Αιμίλιος Ντύρκεμ (Emile Durkheim, Γαλλία 1858-1917) συστηματοποίησε και ανέπτυξε την κοινωνιολογία και παράλληλα με τους περίπου συγχρόνους του Μαρξ και Βέμπερ την καθιέρωσε ως πλήρη επιστήμη.  Μεγάλο μέρος της δραστηριότητας και κοινωνιολογικής έρευνας του Ντύρκεμ προσανατολίστηκε στη μετάβαση από την προνεωτερικότητα τη νεωτερικότητα, και πως οι σύγχρονες κοινωνίες ανταποκρίνονται στην έκλειψη των ηθών και των δομών των παραδοσιακών προκατόχων τους.  Στα πλαίσια αυτά, η αποδυνάμωση της θρησκείας και η επίδραση της στην κοινωνική σταθερό…

Γαλλικές εκλογές: Φιγιόν, Λεπέν και στο βάθος... Βανδέα

ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  Νέα Πολιτική 30-11-2016

Δεν θα μπορούσαμε να ζούμε σε πιο ενδιαφέροντες καιρούς.  Για όσους ασχολούνται με την πολιτική επιστήμη, το 2016 είναι ένας θησαυρός ανατροπών, συνταρακτικών γεγονότων και ραγδαίων ανακατατάξεων.  Μετά την επικράτηση του Francois Fillon στις εσωκομματικές εκλογές της γαλλικής κεντροδεξιάς, πλέον είναι επίσημο [1].  Την προεδρία της Γαλλίας, της πατρίδας του Διαφωτισμού, της ριζοσπαστικότητας και της εκκοσμίκευσης, διεκδικεί αφ’ ενός μία ακροδεξιά εθνικίστρια και αφ’ ετέρου ένας ρωμαιοκαθολικός δεξιός υπερσυντηρητικός από την ευρύτερη περιφέρεια της… Βανδέας.  Ξαφνικά η Le Pen απειλείται από τα δεξιά, με τις λοιπές πολιτικές δυνάμεις της Γαλλίας να κοιτούν αμήχανα, προσπαθώντας να δουν ποιος υποψήφιος θα είναι το «μη χείρον».