Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ρωμιοσύνη και Ελληνική συνείδηση: 1ο μέρος

ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  Νέα Πολιτική 3-6-2015

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1453 σημάδεψε ανεξίτηλα την ψυχή των Ρωμαίων.  Ερχόμενη μετά τη σκληρή Φραγκοκρατία, η οθωμανική κατάκτηση ήταν κατάβαση στον Άδη.  Οι μαζικοί εξισλαμισμοί, σφαγές και μεταναστεύσεις συρρίκνωσαν το Γένος.  Το πέρασμα από την ελευθερία στη δουλεία συνέτριψε τα ρωμαϊκά ψυχικά αποθέματα.
Ταυτόχρονα διαλύθηκε το συνειδησιακό πλέγμα που συνέθετε την ταυτότητα του Γένους, το αυτοκρατορικό τρίπτυχο Ελληνισμός-Ρωμαϊκή διοίκηση-Ορθοδοξία.  Οι ρωμαϊκές αρχές καταλύθηκαν από τους εισβολείς.  Η διδασκαλία των αρχαίων συγγραμμάτων, αδιάκοπη κατά το Μεσαίωνα,  σταμάτησε, ο αναλφαβητισμός εκτινάχθηκε και η χρήση της ελληνικής γλώσσας υποχώρησε πολύ.  Μόνο η Ορθόδοξη Εκκλησία παρέμεινε, δούλη, αποδυναμωμένη λόγω των εξισλαμισμών, αλλά μοναδικός πυρήνας γύρω από τον οποίο συσπειρώθηκε ο λαός.  Ο δεσμός, όμως, με το κλασσικό παρελθόν χάθηκε.  Από την αυτοκρατορική εκπαιδευτική δυάδα Όμηρος-Ψαλτήρι απέμεινε μόνο το δεύτερο.

Χάρη στην ορθόδοξη πίστη και την ανάμνηση του Μαρμαρωμένου, το Γένος έμεινε ενωμένο.  Η Εκκλησία επιτρόπευε των κοινοτήτων και λειτουργούσε σχολεία.  Το εκπαιδευτικό έργο του Κοσμά Αιτωλού και του Δανιήλ Μοσχοπολίτη διέδωσε την ελληνική γλώσσα στους ξενόφωνους Ρωμαίους.
Για τη Δύση οι υπόδουλοι Ρωμαίοι ήταν άγνωστοι.  Μίσος συνόδευε την ανάμνηση της Κωνσταντινούπολης τους, της αιρετικής πολιτείας που αναξίως έφερε το ρωμαϊκό τίτλο που ανήκε στον Πάπα και το Γερμανό αυτοκράτορα.  Οι λόγιοι του Διαφωτισμού έδειξαν μεγάλη αγάπη για τα αρχαιοελληνικά γράμματα, αλλά λόγω της αντιπάθειας τους για το Μεσαίωνα και τη θρησκεία απέρριψαν την κληρονομιά και ταυτότητα της Ρωμιοσύνης.  Μετά τη Γαλλική Επανάσταση και τη γέννηση του δυτικού εθνικισμού, εμφανίστηκαν οι φωνές που συνέδεαν τους ραγιάδες με το αρχαίο παρελθόν και ζητούσαν την απελευθέρωση τους.
Πρωτοπόρος της κίνησης αυτής ήταν ο Αδαμάντιος Κοραής.  Ο Κοραής υπήρξε υπέρμαχος της ελευθερίας, αλλά ζητούσε τη δημιουργία μιας νέας ταυτότητας.  Αφού έχασε, έλεγε, ο λαός την ιστορική του συνείδηση, έπρεπε να αντιγράψει τα δυτικά έθνη, τα οποία δια της Αναγέννησης είναι αληθινοί κληρονόμοι του αρχαιοελληνικού πνεύματος.  Ο Κοραής απέρριπτε την ελληνιστική και μεσαιωνική εποχή ως εκφυλισμένες και βάρβαρες.  Παρά τα αδιαμφισβήτητα πατριωτικά του ελατήρια, εισήγαγε στον ελληνικό πολιτισμό τη λογική της μετακένωσης, του ισοπεδωτικού μιμητισμού της Δύσης με ταυτόχρονη υποτίμηση των ημετέρων τρόπων, εκτός από ορισμένων επιφανειακών που άρεσαν στους Ευρωπαίους.  Οι Ρωμαίοι όφειλαν να μετατραπούν σε «Γραικογάλλους».
Όταν το 1821 ξέσπασε η Επανάσταση, η Ευρώπη συγκινήθηκε βλέποντας τον αγώνα των απογόνων του Σωκράτους και του Περικλέους.  Μόνο ότι ουδείς σχεδόν από τους ξεσηκωμένους δεν ήξερε τι ήταν όλα αυτά. Η πολύγλωσση Ρωμιοσύνη πολεμούσε για να ξαναστήσει το θρόνο των Παλαιολόγων στην Κωνσταντινούπολη.  Σημαίες της ο Σταυρός, ο Άγιος Γεώργιος και οι Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη.  Αυτό σχεδίαζε η Φιλική Εταιρία, αυτό ονειρεύονταν οι ραγιάδες.  Η συνείδηση του αρχαίου παρελθόντος υπήρχε μόνο σε λίγους μορφωμένους, και το όνομα Έλληνας χρησιμοποιούνταν μάλλον σπάνια.
Αυτό όμως συγκινούσε τους Ευρωπαίους, αυτό προωθήθηκε.  Οι Μαυρομιχαλαίοι έστελναν επιστολές στις βασιλικές αυλές υπογράφοντας «πρόεδρος της Μεσσηνιακής συγκλήτου» και «αρχηγός των Σπαρτιατικών στρατευμάτων».  Ποια Σπάρτη, τα ακατοίκητα ερείπια δίπλα στο Μυστρά.  Ήταν μία ανάγκη.  Αν οι επαναστάτες και οι κυβερνήσεις τους ζητούσαν βοήθεια ως Ρωμαίοι Ορθόδοξοι θα συναντούσαν αδιαφορία και χλεύη.  Στο άκουσμα όμως της λέξης «Ελλάς» και της επίκλησης του αρχαίου μεγαλείου και των κλασσικών μνημείων, η Ευρώπη σκίρτησε.
Μία νέα αντίληψη της ελληνικότητα γεννιόταν:  όμως ως αντίληψη έξωθεν επιβεβλημένη, με τεράστια χρονικά άλματα και πλήρη ιστορική ασυνέχεια, αποδείχθηκε όχι απλά προβληματική, αλλά διαβρωτική για την ίδια την εθνική συνείδηση.
(συνεχίζεται)

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ορθοδοξία, Καθολικισμός και Πόλεμος

ΙΕΡΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ
ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  Αντίβαρο 14-11-2017
Ο Ιησούς Χριστός έμεινε γνωστός μεταξύ άλλων για την ηπιότητα και πραότητα του.  Δίδασκε τους μαθητές του να απέχουν από τη βία, να μην εκδικούνται, να συγχωρούν, να μην ανταποδίδουν το κακό.  Είναι τα έργα της ειρήνης και της συμφιλίωσης που αρέσουν στο Θεό, και οι χριστιανοί οφείλουν να εργάζονται, τόσο στην προσωπική όσο και στη δημόσια ζωή, για την ομόνοια, την καλοσύνη και την ευσπλαχνία.  Όταν στη Γεσθημανή ο Πέτρος τραυμάτισε με το μαχαίρι του τον Μάλχο, έναν από το εβραϊκό πλήθος που είχε έρθει να συλλάβει το Χριστό, ο τελευταίος τον θεράπευσε και έλεγξε το μαθητή του «μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν λάβης» (η φράση «όποιος σκοτώνει με ξίφος θα πεθάνει με ξίφος» επαναλαμβάνεται συχνά στην Παλαιά Διαθήκη).

Emile Durkheim: θρησκεία, ανομία, αυτοκτονία

ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  ΙΝΣΠΟΛ 17-9-2016 Προτού αναλυθεί το εάν η αποχριστιανοποίηση αποτελεί παράγοντα της κρίσης του δυτικού πολιτισμού, είναι σημαντικό να ερευνηθεί αν έχουν υπάρξει προειδοποιήσεις περί αυτού από διανοητές που έζησαν και στοχάστηκαν την περίοδο του εκείνη ξεκινούσε.  Η αξία των προειδοποιήσεων αυτών είναι ακόμη μεγαλύτερη, όταν εκφέρονται από ανθρώπους όχι οπαδούς της παλαιάς χριστιανικής τάξης πραγμάτων. Σχέσεις θρησκείας και κοινωνίας Ο Αιμίλιος Ντύρκεμ (Emile Durkheim, Γαλλία 1858-1917) συστηματοποίησε και ανέπτυξε την κοινωνιολογία και παράλληλα με τους περίπου συγχρόνους του Μαρξ και Βέμπερ την καθιέρωσε ως πλήρη επιστήμη.  Μεγάλο μέρος της δραστηριότητας και κοινωνιολογικής έρευνας του Ντύρκεμ προσανατολίστηκε στη μετάβαση από την προνεωτερικότητα τη νεωτερικότητα, και πως οι σύγχρονες κοινωνίες ανταποκρίνονται στην έκλειψη των ηθών και των δομών των παραδοσιακών προκατόχων τους.  Στα πλαίσια αυτά, η αποδυνάμωση της θρησκείας και η επίδραση της στην κοινωνική σταθερό…

Γαλλικές εκλογές: Φιγιόν, Λεπέν και στο βάθος... Βανδέα

ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  Νέα Πολιτική 30-11-2016

Δεν θα μπορούσαμε να ζούμε σε πιο ενδιαφέροντες καιρούς.  Για όσους ασχολούνται με την πολιτική επιστήμη, το 2016 είναι ένας θησαυρός ανατροπών, συνταρακτικών γεγονότων και ραγδαίων ανακατατάξεων.  Μετά την επικράτηση του Francois Fillon στις εσωκομματικές εκλογές της γαλλικής κεντροδεξιάς, πλέον είναι επίσημο [1].  Την προεδρία της Γαλλίας, της πατρίδας του Διαφωτισμού, της ριζοσπαστικότητας και της εκκοσμίκευσης, διεκδικεί αφ’ ενός μία ακροδεξιά εθνικίστρια και αφ’ ετέρου ένας ρωμαιοκαθολικός δεξιός υπερσυντηρητικός από την ευρύτερη περιφέρεια της… Βανδέας.  Ξαφνικά η Le Pen απειλείται από τα δεξιά, με τις λοιπές πολιτικές δυνάμεις της Γαλλίας να κοιτούν αμήχανα, προσπαθώντας να δουν ποιος υποψήφιος θα είναι το «μη χείρον».